KONYA SEYDİŞEHİR İLÇESİ

Coğrafi Yapısı

Doğal güzellikleri dillere destandır, yeşil ve yeşilin tonlarıyla uyum içindedir. İlçemiz dağlarla çevrili olup, Küpe Dağının eteğine kurulmuştur. Küpe Dağının yüksekliği 2321 metreye ulaşır, dağın eteklerinde çok sayıda pınar ve kaynak bulunmaktadır. Diğer dağlar ise sırasıyla Yalıncak Dağı 2129 m., Tınaz Dağı, 2006 m. ve Deresivrisi Dağı 1919 metredir.

İlçemizin en önemli akarsuyu Çarşamba çayıdır. Diğer kaynak ve akarsular ise Fasih, Yağni, Pınarbaşı (Susuz), Sultan pınarı, Alagöz, Kürt, İçeri Kışlak, Beldibi, Kuğulu, Pınarbaşı ve Çiftçi Çayıdır. Küpe Dağının eteklerinden dökülen pınar ve kaynaklarla, İlçemizi güneyden çeviren Akçay da önemli bir su kaynağımızdır.

İlçemiz ve komşu İlçe Bozkır sınırları içinde bulunan Suğla Gölü Seydişehir'in Karabaş, İçerikışla Yaylaları ve Bozkır'ın Kürk Dağı sel suları ile beslenir. Gölün tabanındaki düdenler ( Koca Düden, Enişdibi, Derin Koyak, Mutlu, Bahçekaya) bazı yıllar göl suyunu çekerek göl sularını daraltır. Gölün ortalama büyüklüğü 15600 hektardır. Suların çekildiği verimli topraklarda tarım yapılır. Genellikle nohut ekilir. Ayrıca gölde avcılık yapılır.

İlçemizde 14.000 hektarlık orman alanı vardır. Koruluklardan sedir, köknar, çam, ardıç, meşe gibi ağaçlar görülür.

Seydişehir'in mesire yerleri; Ilıca, Pınarbaşı, Kuğulu, Magmanda, Gözpınarı, Çaybaşı, Beldibi, Ferzene, Bağlararası, Tınaz tepe, Taraşçı Rezebeli, Oluk Alanı, Yılanlı pınar, Küçük Oluk, Yenice köy Asar tepesi ve Yarpuz Oluğu Piknik Alanı'nı sayabiliriz.

İlçemizde bulunan yaylalar ise; Ahırlı Yaylası, Susuz Yaylası, Yalı Hüyük Yaylası, Arvana Yaylası ve Tınaz Tepe Yaylasıdır.

Seydişehir yöresinde bulunan önemli Mağaralar ise,Güvercincik 1 ve 2, Ferzene, Susuz Güvercinlik, Fasih, Tınaz Tepe, Arpalık 1 ve 2 mağaralarıdır.

İlçemizde bulunan Antik Kentler ise; Seydişehir Kalesi, Bostandere Roma Şehri, Asar tepe Hitit Şehri, Ezik Tepe Hitit Şehri, Ketenli Kilise Duvarı, Karabulak Hüyüğü, Vasata Antik Tiyatro, Velvele Şehir Kalıntıları, Arvana Şehri Kalıntıları, Ilıca Su Kemerleri ve Seyit Harun Hamamıdır.

Tarihi
Seydişehir ve çevresi, M.Ö.5000 yıllarına kadar uzanan bir yerleşim merkezidir. Seydişehir'in güneyinde Tekke Köyü Kuzeyinde bulunan Ilıca mevkii yakınındaki Vervelit Şehri harabeleri, ilk çağlarda buralarda bulunan yerleşim kalıntılarıdır. Hitit'ler döneminde bölgeye Suğla Köyünün Kuzeyinde Homunatlar isimli bir kabile yerleşmiştir.

Romalılar döneminde yörede birçok yerleşim olmuştur. Asarte Yenice Köyleri, bu yerleşimin arkeolojik sahalarıdır. M.S. 767 ve M.S. 1217 tarihleri arasında bir Türkmen kabilesinin elinde kalan kentin Selçuklu hakimiyetinden sonra geçen süre ile ilgili tarihçesi pek açık değildir.


Selçuklular zamanında Aleaddin oğlu Keyhüsrev 1238 yılında Seydişehir'e gelerek Araplık Camii'ni yaptırmıştır. Selçuklular yıkıldıktan sonra, Seydişehir Eşrefoğlu Beyliği'ne bağlı kalmıştır. Eşrefoğlu Beyliği zamanında Seydişehir'in bulunduğu yere gelen Seyyid Harun Veli Hazretleri (1301), Ilıca'nın Kuzeyinde Velvelit Harabelerinden de yararlanarak Seydişehir'i inşa ve imar ettirmiştir. Eşrefoğlu Mehmet Beyde Seyyid Harun Veli Hazretleri'ne izafeten kurulan şehre Seydişehir ismini vermiştir. Bölge de Selçuklu egemenliğine son veren Timur, 1326 yılında Eşrefoğlu egemenliğine de son vermiş ve 1328 yılında sonra Seydişehir Hamidoğulları egemenliğine geçmiştir. Sultan I. Murad zamanında Osmanlılara geçmiş ve Cumhuriyete kadar Osmanlı idaresinde kalmıştır.


Konya Sancağına bağlı Seydişehir, 1871 yılında Belediye, 1915 yılında da İlçe Merkezi olmuştur.

Turizm


Tınaztepe Mağarası, doğal su kaynakları ilçenin çok eski bir yerleşim merkezi olması nedeniyle görülmeye değer özelliklerdir. Kazı çalışmaları, bugüne kadar başlamamasına karşın, antik yerleşim kalıntıları bakirliği ile ilginçliğini korumaktadır. Toros dağlarının doğal güzellikleri, yaylalar, avlaklar iç ve dış turizmin ilgi odağı olabilecek yapıdadır. Seydişehir'de termal özellik taşıyan tek yer, hemen şehir içerisindeki Ilıca'dır. Pınarbaşı ve Kuğlu'da doğal su kaynakları olarak önemlidir. Ilıca Tepesindeki kaplıcaların tarihinin M.Ö.'ye dayandığı sanılmaktadır. Deri, kemik, açık yaralar kadın hastalıklarına şifa bulduğu tahmin edilen kaplıcalar biri açık üçü kapalı havuz olmak üzere hizmet vermektedir. Tınaztepe Mağara'sı Konya, Seydişehir ve Antalya yolu üzerinde (Turizm Yolu) doğal harikadır. Seyit Harun Camii ve Türbesi, Muhammed Kuddisi Türbesi, Hacı Abdullah Efendi Türbesi, Seydişehir Kalesi, Halife Sultan Türbesi, Rüstem Bey ve Sultan Hatun Türbesi, Roma Şehri, Arastepe Roma Şehri, Eziktepe, Hitit Şehri, Kilise Duvarları, (Ketenli Kasabası), Akçalar Höyüğü, Karabulak Höyüğü, Ilıca Termal Tesisleri, Vasata Antik Tiyatro, Tınaztepe-Güvercinlik-Ferzine Mağaraları, Yeraltı Gölleri, Vervelit Şehri Kalıntıları, Arnava Şehri Kalıntıları Tarihi Çeşmeler, Ilıca, Pınarbaşı, Kuğulu, Mamanda, Gözpınar, Çaybaşı, Beldibi, İçeri Kışla Seydişehir'in en önemli tarihi ve turistik yerleri olarak dikkati çekmektedir.

İlçemizin güneyinde uzanan Toros Dağları silsilesinde yaban domuzu, yaban keçisi, tavşan ve keklik gibi hayvanlar barınmaktadır. "Yaban Hayvanları ve Yaban Hayatını Koruma Sahaları" olarak belirlenen Bulamaç Kazanı Elmasut Yaylası, Keçili Köyü, Mortaş, Susuzşahap Yaylası, Gölyeri Mevkii, Karakışla Yaylası, Alacabel, Çataloluk Çeşmesi, Elmalı Yaylası, Giden Gelmez Dağı v.b. yörelerde kontrollü olarak av turizmi yapılmaktadır.

Ekonomi

İlçemizin sanayi yapısı Alüminyum Fabrikası ile önem kazanmaktadır. İlçemizde marangozlar ve diğer iş yerlerini kapsayan iki ayrı sanayi sitesi bulunmakta olup, Marangozlar Sanayinde 150 iş yeri, diğer sanayi sitemizde 180 işyeri bulunmaktadır. İlçe merkezinde 1 un fabrikası, 1 un-bulgur-kuru gıda paketleme fabrikası, 3 yem fabrikası, 1 plastik malzeme, 1 tuğla fabrikası, 1 konfeksiyon ağırlıklı işletme, 3 Alüminyum soğuk döküm fabrikası mevcuttur. Ketenli kasabasında faaliyet gösteren 1 buğday nişasta fabrikası ile Ortakaraören kasabamızda 1 un fabrikası, 1 süt mamulleri fabrikası ilçenin ekonomik boyutunda önem arz etmektedir.

Önemli bir diğer kuruluşumuz olan Seydişehir Esnaf ve Sanatkarlar Odası'na kayıtlı 1200 aktif üye bulunmakta, bunlar 153 bakkal, 51 kahvane, 18 oto ve kaporta tamircisi, 39 marangoz-doğramacı, 20 tekel bayii, 10 yorgancı, 13 leblebici, 13 pastane, 2 otelden oluşmaktadır.

İlçemizde özellikle Etibank Alüminyum A.Ş. Genel Müdürlüğü ham ve mamul mallarının nakliyesi ile varlığını güçlendiren 1750 üyeli Nakliyeciler Kooperatifi 1997 yılında 505 milyar liralık navlum geliri sağlanmıştır.

Tarıma elverişli arazi ağırlıklı olarak hububat ve nohut üretiminde yoğunlaşmıştır. Toplam tarım arazisinin %34'lük bölümü takribi olarak nadasa ayrılmaktadır.%4,5 şeker pancarı arazisi, %4 meyvelik ve bağlık arazi, %1,5 ise sebze üretimi ile ilgili miktara tekabül etmektedir. İlçemizin Taraşçı Kasabası bölgesinde takriben 100 aile 200-500 m².lik alanlarda seracılık faaliyetinde bulunmaktadır. Bu faaliyetin gerek kredilendirme gerekse diğer yöntemlerle teşvik edilmesinde yarar görülmektedir. Toplam tarıma elverişli arazinin %33'ü olan 180000 dekarında sulu tarım yapılabilmektedir. Sulu tarım için önemli bir tesisimiz D.S.İ'nce yapılıp işletmeye açılan Gevrekli Sulama Birliği bünyesinde Gevrekli, Bostandere, Kesecik kasabaları ile Irmaklı, Boyalı, Muradiye, İncesu, Kuran ve Kumluca köyleri arazileri sulanmaktadır. Suğla Gölümüzde DSİ'ce programlanmış ve ihalesi yapılmış bulunan "Suğla Depolanması" projesinin uygulanmasıyla göl arazisinde ilçemize tekabül eden takriben 150000 dekarlık tarıma kazandırılmış sulanabilir arazi söz konusu olacaktır.

İlçemizin yüzölçümünün %7.19 unu teşkil eden 163500 dekarlık çayır-mera arazisi ile %4.4 ünü teşkil eden 95600 dekarlık tarıma elverişsiz alanda hayvancılık yapılabilmektedir. Bu alanda takriben 18000 büyükbaş 92900 adet küçükbaş olmak üzere hayvan varlığımız söz konusudur. Büyükbaş hayvan varlığından takriben %30 u kültür hayvanlarından oluşmaktadır. Yapılan çalışmalar neticesinde 407 kültür ırkı et ve süt ithal hayvan ilçemize getirilmiştir.

İlçemizin yüzölçümünün %62.7 oranındaki bölüm orman ve makilik vasfında bitki örtüsüyle kaplıdır.1500 dekar sahada ağaçlandırma çalışmaları 1998 yılı için programlanmıştır. 1997 yılı içinde 245m3 tomruk ve 760 ster odun üretimi söz konusudur. İlçemizde Beyşehir Orman İşletme Müdürlüğü'ne bağlı Orman İşletme Şefliği ve Orman Fidanlık Müdürlüğü bulunmaktadır.

Seydişehir'in mutfak kültürüne yönelik zenginlikleri, günümüze kadar yaşayarak gelmiştir. Seydişehir'de kışlık erzak hazırlığı Ağustos ayı içerisinde başlar. kışlık erzak olarak bulgur, düğü, un tarhanası,kuskus, erişte tatar, reçel, pekmez, sebze ve meyve kurutma işlemleri, domates salçası,turşu ve peynir kurma, ve daha nicelerinin hazırlanması, imece usulü ve şölen havasında gerçekleştirilir.

İlçemizde otantik devrin tarz, stil, nakış, figür,ve mimarisini yansıtan evlere rastlamak mümkündür. Bu evler 3 ya da 4 cepheli olup,2 cephesinde salonu cadde ya da sokağa bakan çıkışında yörede "Kafes" denilen ahşap çıkıntısı olur. Daha sonraki yıllarda modern mimariye geçilmiş olup, ilçemizde çok katlı toplu yerleşimler ve modern mimarinin örneklerini sergileyen siteleri görmek mümkündür.

İlçenin en önemli mahalli günü 5 Ağustos'u içine alan haftada düzenlenen "seyit Harun Veli Anma ve Ekonomik kalkınma Bayramı" törenleridir 


Eti Alüminyum A.Ş.

Türkiye'de alüminyum hammaddesi aramaları ve alüminyum sanayinin kuruluşu yakın tarihlere rastlamaktadır. 1938-1942 İkinci Sanayi Planı döneminde alüminyum fabrikası kurulması gündeme gelmiş ise de çeşitli nedenlerle gerçekleştirilmesi mümkün olmamıştır.

1960 yılı başlarından itibaren, Türkiye'de mevcut boksit yataklarının incelenmesi, bir alüminyum tesisi kurulması için gerekli ön çalışmalara başlanılmış ve önemle üzerinde durulmuştur. M.T.A. tarafından sürdürülen boksit aramaları neticesinde 1962 yılında Seydişehir'in Mortaş ve Doğankuzu mevkilerinde, sanayi için uygun kalitede 25 milyon ton boksit rezervi tespit edilmiştir. Bilâhare, 1965 yılından itibaren bu bölgelerdeki arama çalışmalarına Etibank tarafından devam edilmiş ve görünür rezerv miktarı 44 milyon ton'a yükselmiştir.

Mevcut bu boksit cevherinin değerlendirilmesi gayesi ile Seydişehir'de, bir alüminyum tesisi kurmak amacıyla, 9 Mayıs 1967 tarihinde SSCB Hükümeti adına Tiajpromexport ile, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti adına Etibank Genel Müdürlüğü arasında, malzeme, teçhizat ve teknik konularında 15 yıl vadeli ve %2,5 faizli 62 milyon $'lık bir ticari anlaşma imzalanmıştır.

5 Ağustos 1967 tarihinde idari bina temeli atılmış, tesislerin bir an önce işletmeye alınmasını temin maksadı ile, detay projelerinin tümünün, Sovyetler Birliği'nden gelmesi beklenilmeden 13 Ekim 1969 tarihinde bu fabrika binalarının temeli atılarak faaliyetlerine başlanılmıştır.

Bu şekilde, fabrika ana ve yardımcı işletmeleri Türk-Sovyet teknik işbirliği ve Türk müteahhid ve elemanlarının gayretleri sonucunda kısa bir sürede gerçekleştirilerek 1972 yılından itibaren bölüm bölüm işletmeye alınmıştır.

Seydişehir Alüminyum Tesisleri, Boksit İşletmesi dahil 6 ana üretim ve 14 yardımcı işletme bölümünden oluşmaktadır. Boksit İşletmesinde açık işletme metodu ile üretilen cevher alümina fabrikasında işlenmektedir. Tesislerde tam kapasitede, yılda 460.000 ton boksit (alüminyum fabrikasında işlenen miktar), 200.000 ton alümina, 45.000 ton alüminyum sülfat ve 60.000 ton sıvı alüminyum üretilmektedir.

Alüminyum Sülfat Fabrikası Türk projesi ve Türk elemanlar tarafından (1977-1979) yıllarında kurulmuştur.
Alümina fabrikasında, alümina üretiminden önce, satılabilir nitelikte olan alüminyum hidrat üretilmekte olup alümina ve alüminyum sülfat üretimi için hammadde olarak kullanılmaktadır. Sıvı alüminyum ise elektroliz hücrelerinde 100 KA akım şiddeti tatbiki neticesinde alüminanın elektrolizi ile elde edilmektedir. Sıvı alüminyum üretiminde en önemli girdi elektrik enerjisidir. Tesise elektrik enerjisinin temini için Oymapınar hidroelektrik santralı öngörülmüş ve plânlaması da tesislerin planlandığı devrede yapılmıştır.

Diğer önemli yardımcı hammaddelerden olan anod pastanın tamamı kriyolitin bir kısmı tesislerde üretilmektedir. Elektroliz ünitelerinde üretilen sıvı alüminyum Dökümhane'de işlenmektedir. Piyasa talebine ve mevcut hammaddenin ihtiyacına göre, Dökümhane'de alaşımlı ve alaşımsız olmak üzere külçe, yuvarlak ingot ve yassı ingot üretilmektedir. Projede olmamasına rağmen elektrik iletken (ECG) alüminyum külçe üretimide gerçekleştirilebilmiştir. Döküm ürünlerinin Haddehane'de işlenmesi neticesinde profil, sıcak rulo ve levha, soğuk rulo ve levha, şerit, disk, çıplak folyo ve kağıtlı folyo üretilmektedir. Sıcak hadde tezgahı Türkiye'de yalnız tesislerde mevcuttur. Bu ana ürünlerin yanında, tesisin ihtiyacını karşılamak için ve satılabilir nitelikte olan azot, oksijen ve asetiln'de üretilmektedir.

Tesisler 300.000 m² si kapalı olmak üzere toplam 2.200.000. m² alanı kaplamaktadır. Su temini tesisleri, artık barajı gibi yardımcı işletmeler bu alanın dışındadır. Tesislerde 120 km yeraltı boru şebekesi, 80 km elektrik kablosu ve 15 km kaplama yol mevcuttur.

Etibank Alüminyum Tesisleri İşletme Müdürlüğü özelleştirme kapsamında Etibank'ın satılmasıyla birlikte Eti Holding A.Ş. bünyesinde yerini alarak 1998 yılında Eti Alüminyum A.Ş. Genel Müdürlüğü olmuştur.

Eti Alüminyum A.Ş. özelleştirme kapsamında ihale edilmiş olup, ihaleyi CE-KA Şirketi kazanmıştır.

 

Biliyor muydunuz?

  • İşgal kuvvetlerine karşı Ülkemizin bir çok yerinde kadın mitingleri düzenlenmişti. 1919 yılının 16 mayısında yapılan Denizli, Kastamonu, Tavas, Bayramiç ile birlikte Seydişehir'li kadınlarımızında Seydişehir'de miting düzenlediğini...  
  • Seydişehir'de ilk telefonun; Cumhuriyetten önce Seydişehir Postahanesi ve Askerlik Şubesinin telgrafhanesi bulunmakla birlikte Seydişehir'e santral aracılığıyle manyotolu ilk telefonun 1924 yılında bağlandığını...  
  • 1867 Yıllında İlk Rüşdiye'nin (Orta okulun) açıldığını...
  • 1878 Yılında 285.000 kuruş sermaye ile bir Menafi Sandığının kurulduğunu, 1892 yılında ise sermayesini Ziraat Bankasına devrederek Seydişehir'deki ilk kurulan bankanın Seydişehir Ziraat Bankası olduğunu...  
  • Seydişehir'de ilk belediyenin 1871 yılında kurulduğunu, Belediye Başkanlığına ise Hüseyin Hüsnü Efendinin seçildiğini..
  • İkinci Meşrutiyetin ilanı ile birlikte (1908) Seydişehir'de daha modern eğitim veren (Rehber-i Meşrutiyet) adıyla erkek öğrenciler, (Nümune-i Terraki-i İnas) adıyla kız öğrenciler için iki okul açıldığını... 
  • 1919 yılının Temmuzunda Konya Müdafai Hukuk Cemiyetinin kurulması ile ardından Seydişehir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Şubesinin kurulduğunu... 
  • 29 Ekim 1926 yılında alınan bir dinamo ile Seydişehir'e ilk elektriğin verildiğini...  
  • Seydişehir Türk ocağında bir dolaba kitaplar yerleştirilmek suretiyle 1924 yılında ilk kütüphanenin açıldığını... 
  • Seydişehir'de ilk gazetenin 1956 yılında "Seydişehir" adıyla yayınlandığını...
  • 19. yüzyılın sonlarına doğru Seydişehir "Redif Taburunun" Pehlivanlar Takımını ünlü olduğunu...  
  • Çanakkale savaşları sırasında 120 okkalık cephaneyi rahatça omuzlayan Seydişehir Taburundan Durmuş Pehlivanı... 
  • Eti Alüminyum A.Ş. Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan Güreş takımından; Avrupa Şampiyonlarının, Olimpiyatlarda ilk üç dereceye giren sporcuların, Dünya Şampiyonalarında
  • Bayrağımızı göndere çektirenlerin, yıllarca onlarca kupa ve madalya ile Seydişehir'in gururu olan güreşçilerin yetiştiğini... 
  • Dünyanın 3. büyük, Türkiye'nin ise en büyük Alüminyum Fabrikasının Seydişehir'de olduğunu...  
  • 7 yıl boyunca dolu 7 yıl ise boş olarak duran Suğla Gölünü...(Şu an suları çekilmiş haldedir.)  
  • Osmanlı'nın son dönemlerinde başarısından ötürü Defter-i Hakani Nazırlığı'na kadar yükselen sonra Şuray-ı Devlet (Danıştay) Tazminat Reisliğine atanan ve Milletvekili seçilerek Meclis-i Mebusana giren Seydişehir'li Mahmud Es'ad Efendiyi... 
  • 13 Kasım 1974 yılında partiler üstü bir hükümetin Başbakanı olan ve 1947'de çalışma Bakanlığıda yapan Seydişehir'li Ord.Prof.Dr. Sadi IRMAK'ı...  
  • Profesyonel resmi bir Futbol maçında, ilk yarının hemen başında 8. saniyede gol atarak dünya rekoru kıran Seydişehir'li Fikret ILGAZ'ı... BİLİYOR MUYDUNUZ?